Broj 99
Početna > Putovanja > RAJ NA ZEMLJI

Jamajka

RAJ NA ZEMLJI

Iako mala, Jamajka je planetarno poznata po prelepim plažama, kafi, piću, dobrom provodu i, naravno, rege ritmu...

Ovo je ostrvo sa šest planinskih venaca, 120 reka, nekoliko vodopada, bujne vegetacije, oko 120 km dugih peščanih plaža i sa nezaboravnim zalascima sunca.
  Njena površina iznosi 10.990 km2. Glavni grad Jamajke je Kingston, sa oko 650.000 stanovnika, koji je i glavna luka u državi. Prvi stanovnici Jamajke bili su Indijanci Aravak koji su ovoj zemlji dali ime Ksajmaka, što u prevodu znači zemlja šuma i izvora. Nakon dolaska Kristofera Kolumba, Španija zauzima ostrvo i daje joj ime Santijago. Tada počinje istrebljivanje Aravaka. Umirali su od bolesti, posledica ropstva i stalnih ratova. Danas su Aravak Indiosi prikazani na grbu ove karipske države, a na njemu je i simboličan moto Od mnogih, jedan narod. Španija 1517. godine dovodi prve afričke robove. Britanske snage, predvođene admiralom Vilijamom Penom, dolaze na ostrvo 1655. godine. Tokom 1657. i 1658. godine vodile su se velike bitke između Španaca i Britanaca, nakon čega Španci odlaze sa ostrva. Potpuna britanska kolonizacija počinje 1661. godine, a u zvaničan posed Jamajka dolazi 1670. godine. Ostrvo tada postaje glavna piratska baza, posebno luka Rojal. Za prvobitni glavni grad izabran je Speniš taun, a kasnije se prestonica seli u Kingston. Prodaja šećera i robova učinila je Jamajku jednom od najbogatijih teritorija tokom 150 godina. Oslanjanje na robove dovelo je do toga da početkom 19. veka većinski deo stanovništva čine crnci. Kako su bili izuzetno brojni, robovi su počeli stalno da se bune. Nakon serije ustanaka, ropstvo je zvanično ukinuto 1834. godine. Jamajkanaca danas ima oko dva i po miliona na ostrvu, a još oko dva miliona ih je emigriralo, uglavnom u Ameriku i Veliku Britaniju u potrazi za boljim životom.
 
  Legalni opijati
  Osim turizma, najveći doprinos nacionalnom dohotku daju izvoz boksita i poljoprivreda. Jamajku poseti više od milion turista godišnje, od kojih oko 700.000 poseti letovališta Montego Bej ili Očo Rios krstareći Karibima na luksuznim brodovima. Jamajka je poznati proizvođač kafe, šećera, začina, papaje i tropske biljke jam. Jamajka je poznata i po nelegalnom izvozu marihuane, od čega je prihod '70-tih i '80-tih godina 20. veka prevazišao prihode od boksita i turizma.
  Marihuana je na Jamajku doneta iz Indije sredinom 19. veka, i brzo se raširila među radnicima. Danas oko 20-40 odsto Jamajkanaca puši marihuanu. Mnogi je ne smatraju drogom, već lekovitom i religioznom biljkom. Za siromašne farmere gajenje marihuane je siguran način zarade, a udaljena i malo posećena unutrašnjost ostrva sa plodnom crvenom zemljom pruža idealne uslove za to, kao i blizina SAD, njihovog glavnog tržišta. Mnogi, danas ugledni, poslovni ljudi Jamajke počeli su biznis tako što su se bavili prodajom droge.
 
  Rastafarijanizam
  Ropstvo je definitivno ostavilo uticaja na nacionalnu svest (ukinuto je 1834. godine), a rastafarijanizam izražava socijalno nezadovoljstvo moderne Jamajke. Jamajkanci skromno žive i zato ima dosta socijalnih problema, naročito u glavnom gradu. Oko trećine porodica živi na ivici egzistencije, a i stopa nezaposlenosti je velika. Inače, za Raste je karakteristično da se ne češljaju, ne šišaju kosu ni bradu, i da ubacuju englesko I (aj) ispred reči. Rastafarijanaca ima oko 100.000 na ostrvu, oni smatraju korišćenje marihuane svetim i dodatkom za meditaciju. Svi sledbenici rastafarijanizma smatraju da je Afrika duhovni dom crne rase kojoj se oni sudbinski moraju vratiti.
 
  Bob Marli protiv nepravde
  Muzički žanrovi kao što su ska, rege, rokstedi, dab i, u nešto novijem vremenu, denshol, raga i raga džangl su svi nastali na Jamajci. Rege muzika je najpoznatija odlika kulture Jamajke, i to zahvaljujući legendarnom muzičaru Bobu Marliju i grupi Vejlers. Buffalo Soldier, One Love, No Woman, No Cry, Three Little Birds samo su neke pesme iz njegovog bogatog stvaralaštva. Marlijevi stihovi daju uvid u usmenu tradiciju narodnih priča i verovanja Jamajke, koja uče generacije vrednostima i moralu. Bob Marli je bio borac protiv rasizma i nepravde. U glavnom gradu Kingstonu postoji muzej sa njegovim imenom gde se mogu videti i stvari koje su mu pripadale. Muzika je svuda. Od plaža do diskoteka u radničkim naseljima čuju se rege, kalipso i soka. Noćni život počinje tek posle ponoći i traje do jutra. Dva velika muzička festivala koja se održavaju na Jamajci privlače ljubitelje rege muzike iz celog sveta.
 
  Klopa, piće i kafa
  Jamajka je poznata i po odličnoj kuhinji, a naročito fantastičnoj kafi. Blue Mountain kafa se gaji u planinskom delu ostrva gde je i najviši vrh Blu Mountin Pik (2.250 m). U 18. veku kafu je na Jamajku doneo tadašnji guverner i od tada je proizvodnja kafe na ostrvu doživela mnoge uspone i padove. Od 1800. do 1840. godine Jamajka je bila najveći proizvođač kafe na svetu. Ono što čini ovu kafu vrhunskom, upravo je lokacija. Biljke kafe treba obilno navodnjavati, a tokom rasta u jednom periodu im je potrebna i malo hladnija klima. To im upravo klima i nadmorska visina u ovom delu ostrva omogućavaju. U Kingstonu se održava festival kafe za ljubitelje ovog napitka i proizvoda od kafe. Osim piva, lokalno piće je i rum. Na Jamajci su snimane mnoge reklame za „Bakardi", top-model Naomi Kembel ima ovde kuću, čuveni pevač Hari Belafonte je rođen na Jamajci, a Ijan Fleming je napisao svoje romane o Džemsu Bondu u kući Golden Eye, na plaži koja je danas turistička atrakcija i koja se zove Džems Bond. Hrana na Jamajci je izuzetna, a ima i restorana za svačiji džep. Od specijaliteta se preporučuju eki, voće koje kad se skuva podseća na kajganu, kao i džerk (jerk) piletinu. Džerk je termin koji opisuje proces spremanja mesa u marinadi od ljutih papričica, cimeta, soja sosa i još nekih začina i onda pečenog na roštilju na otvorenom sa pimento drvetom koje mesu daje jedinstven ukus. U kuvanju koriste dosta začina, voća i povrća.
 
  Političko uređenje
  Danas je Jamajka ustavna parlamentarna demokratija. Na njenom čelu nalazi se kraljica Elizabeta II. Predsednik vlade je Brus Golding koji je na to mesto došao 2007. godine. Nezavisnost od Ujedinjenog Kraljevstva je stekla 6. avgusta 1962. godine. Podeljena je na 14 administrativnih celina. Pravni sistem baziran je na engleskom pravu. Punoletnost se stiče sa navršenih 18 godina. Što se etničke podeljenosti tiče, najveći broj stanovnika čine crnci, 75 odsto. Zvanični jezik je engleski. Najveći broj stanovnika pripada anglikanskoj crkvi. Nacionalni praznik je Dan nezavisnosti.
  Na Jamajci su snimane mnoge reklame, top-model Naomi Kembel ima ovde kuću, pevač Hari Belafonte je rođen na Jamajci, a Ijan Fleming je napisao svoje romane o Džemsu Bondu u kući "Golden Eye", na plaži koja je danas turistička atrakcija i zove se Džems Bond.