Broj 98
Početna > Trpeza > SRPSKE SLAVE

SRPSKE SLAVE

Srpska pravoslavna crkva proslavlja Đurđic 16. novembra, čime se obeležava uspomena na prenos moštiju svetog Đorđa i obnovljenje hrama u kom je položeno njegovo telo. Sveti Đorđe se na ikonama najčešće predstavlja na konju, u vojvodskom odelu, kako ubija aždaju. Na ikonama za praznik Đurđic predstavlja se kao pešak bez konja, u stojećem stavu i sa kopljem ili mačem u ruci

Đurđic
Đorđe Lidijski bio je legendarni rimski vojnik u gardi cara Dioklecijana, koji je mučenički stradao tokom progona hrišćana. Veruje se da je rođen je 275/280. godine u maloazijskoj oblasti Kapadokiji, u bogatoj hrišćanskoj porodici. Otac mu je bio rimski vojni oficir. Još dok je bio dete, kada mu je otac poginuo, sa majkom se preselio u Palestinu, na majčino veliko i bogato porodično imanje. U rimskoj vojsci se brzo istakao svojom hrabrošću. Napredovao je naglo, od običnog vojnika do tribuna, da bi ga, već u dvadesetoj godini, lično car Dioklecijan proizveo u čin vojvode.

Stradanje i smrt
Za vreme cara Dioklecijana organizovan je 303. godine progon hrišćana, deseti po redu i najveći. Kada je počeo nemilosrdan progon hrišćana po celoj zemlji, Đorđe deli svu svoju imovinu siromašnima i oslobađa robove. Isto radi i u Palestini. Na jednom saboru je govorio protiv ovakvog odnosa prema hrišćanima i o njihovom progonu, a tom prilikom je izašao pred cara Dioklecijana i izjavio da je i sam hrišćanin, nakon čega car naređuje vojnicima da ga zatvore u tamnicu.
Prema predanju, po carevom naređenju, vojnici su položili Đorđa na zemlju, zabili mu noge u kladu, a na grudi mu postavili veliki, teški kamen. Tako pritisnut, u velikim bolovima, dočekao je jutro, kada ga je posetio car. Đorđe je i dalje odbijao da se odrekne svoje vere. Car tada naređuje da se donese veliki točak za mučenje sa koga su ga odvezali, misleći da je mrtav. Kada su se uverili da nije mrtav, car naređuje da Đorđa zakopaju u negašeni kreč tako da mu je samo glava bila van zemlje, i da ga tako ostave tri dana da bi sagoreo. Nakon tri dana, kada su ga otkopali, uvideli su da je i dalje živ.
Dioklecijan poziva najvećeg maga Rimskog carstva, po imenu Atanasije, da on savlada Đorđa. Atanasije priprema dva napitka - jedan od koga bi Đorđe trebalo da se pokori caru, a drugi smrtonosan. Dioklecijan naređuje da silom napoje Đorđa prvim napitkom, a pošto se Đorđe i dalje nije pokoravao, onda naredi da mu se da i smrtonosni napitak. Međutim, Đorđe opet ostaje živ. Stigavši na gubilište, Đorđe stade na određeno mesto i pomoli se. Zatim Đorđe položi svoju glavu i bi posečen dana 23. aprila 303. godine. Kanonizacijom iz 494. godine Đorđe je proglašen za sveca.

Sveti Đorđe
U noći uoči stradanja sveti Đorđe je video Hrista, koji mu je na glavu stavio venac pobednika i rekao da će uskoro biti sa njim. Sveti Đorđe je to snoviđenje ispričao svom slugi i zamolio ga da njegovo telo prenese u Palestinu, zavičaj njegove majke. U vreme cara Konstantina, u Lidi Palestinskoj, hrišćani su sazidali hram posvećen svetom Đorđu. Prilikom osvećenja crkve, u nju su prenete i svetiteljeve čudotvorne mošti nad kojima su se, kako svedoče Žitija svetih, dogodila mnogobrojna čudesa i isceljenja. Taj hram je više puta bio rušen i obnavljan. Uspomena na ovaj događaj se praznuje 16. novembra, kod Srba poznatim pod imenom Đurđic. Veoma je slavljen kod Srba, i često ga nazivaju i sveti Đurađ, a slave ga dva puta godišnje: na Đurđevdan, 6. maja, i Đurđic, 16. novembra. Na ikoni vezanoj za Đurđevdan sveti Đorđe je prikazan na konju kako ubija aždaju, dok se za Đurđic koristi ikona na kojoj je prikazan kao vojnik koji stoji na poljani, sa kopljem u ruci. Posvećene su mu mnoge crkve i manastiri, među kojima su manastir Đurđevi stupovi, Staro Nagoričino, Temska, Kasteljan, Vraćevšnica, Bogovađa, crkva na Oplencu, kao i Saborna crkva u Novom Sadu.