Broj 82
Početna > Putovanja > ISTRAŽITE SRBIJU

MANASTIRI OVČARSKO-KABLARSKE KLISURE

ISTRAŽITE SRBIJU

Ako ovog leta ostajete kod kuće, predlažemo vam da istražite istoriju srpske kulture i duhovnosti, obilazeći manastire u Ovčarsko-kablarskoj klisuri

Manastir Uspenje
  Na uzvišenju iznad manastira Jovanje, nalazi se manastir koji je vidljiv sa svih strana klisure - Uspenje. U turskim izvorima pominje se 1536. godine. Kada je Vuk Karadžić posetio klisuru 1820. godine, zabeležio je tadašnje stanje ostataka kule na uzvišenju i predanje koje je vezano uz nju: „Više manastira na brijegu imaju zidine od nekakve kule, koje sad zovu Gradina i pripovjeda se da je Jovanje nekada bilo lavra, iz koje se zapovedalo i sudilo svima ostalim manastirima oko Kablara i Ovčara, a na ovoj kuli da im je bila opšta zvonara, pod zvonarom pisarnica (gde su knjige pisate), a pod pisarnicom tavnica."
  Crkva manastira Uspenja ima veoma mali broj prozora uskog pravougaonog oblika, bez ikakvih ukrasa. Crkva nikada nije bila živopisana.
 
  Manastir Jovanje

  Manastir Jovanje se nalazi na levoj obali reke Zapadne Morave, na njenom najvećem meandru. Posvećen je rođenju svetog Jovana Krstitelja. Na osnovu stilskih karakteristika crkve pretpostavlja se da manastir potiče iz XVI veka. I ovaj manastir je pretrpeo rušenja tokom svoje istorije, jedno vreme je bio i nenastanjen. Lepota ostataka hrama, njegove razmere, kao i ruševine mnogih konaka oko manastirske crkve, govore da je postojala velika i snažna monaška zajednica.
  Za vaspostavljanje monaškog života zaslužan je episkop Nikolaj Velimirović. U Jovanje je 1936. godine došao duhovnik arhimandrit Rafailo Hilandarac sa dvanaest sestara iz manastira Kalište. Tako je Jovanje postalo prvi ženski manastir u Ovčarsko-kablarskoj klisuri. Zbog starog plana da se u klisuri napravi hidroelektrana, pedesetih godina XX veka, crkva manastira je srušena, tako da nije sačuvan nijedan važan arhitektonski detalj. Današnji manastir Jovanje projektovao je Dragomir Tadić, spajajući stare i nove obrasce u sakralnom graditeljstvu, dajući celini ovčarsko-kablarskih manastira jedno novo ostvarenje.
  Mnogobrojna pustošenja i rušenja potpuno su uništila gotovo sve tragove prvobitnog manastira. Tako je nestala i riznica nekada velikog hrama. Najvredniji predmeti u riznici su dve prestone ikone iz 1850. godine.
 
  Manastir Svete Trojice

  Crkva manastira Sv. Trojice je po svojoj arhitekturi najlepši hram u Ovčarsko-kablarskoj klisuri, smešten na šumovitim padinama Ovčara. Nije utvrđeno ko je podigao manastir, ni kada se to desilo. Na osnovu današnjih saznanja, koja se oslanjaju na turske popise, ovaj manastir potiče iz druge polovine XVI veka.
  Crkva manastira Sv. Trojice je jednobrodna građevina sa pravougaonim pevnicama i kupolom iznad središnjeg dela crkve, razvijenim oltarskim prostorom na istočnoj i pripratom na zapadnoj strani, dozidanom posle izgradnje naosa. Lepota manastirske crkve govori o umeću majstora, angažovanih da rade za očigledno bogatog naručioca sa izgrađenim ukusom, koji je u teškim i nesigurnim vremenima imao dovoljno osećaja za lepo i uzvišeno u arhitekturi. Ovo je jedno od najvećih graditeljskih ostvarenja sa kraja XVI veka u Srpskoj pravoslavnoj crkvi.
  U manastiru Trojici nalazi se jedan veliki, prestonim zlatom i srmom izvezen krst od velike umetničke vrednosti. Pored tog krsta, u manastiru Trojici nalaze se dve jedinstvene retke prestone ikone - Spasiteljeva i Bogorodičina - koje su antikvarne vrednosti.
 
  Manastir Vavedenje
  Manastir je podignut na samom početku klisure, u XVI veku. Prema predanju na koje se oslanjaju Vuk Karadžić i putopisac Joakim Vujić, manastir Vavedenje su podigli sveti Sava i njegov otac Simeon. Feliks Kanic je 1860. godine proputovao kroz ovaj kraj i zabeležio da su naspram crkve ruševine utvrđenja. „Naspram crkve vide se ruševine nekog srednjovekovnog grada, o čijem imenu i graditelju sadašnje generacije ne znaju ništa, a sagrađen je najverovatnije na temeljima rimskog kastela".
  Ikonostas manastira Vavedenje čine, između ostalih, ikone Nikole Apostolovića - Bogorodica sa Hristom i Isus Hristos. Sačuvane su i pozlaćene carske dveri na kojima je predstava Blagovesti. Skromnu umetničku celinu koju čini ikonostas ovog manastira dopunjuju ikone koje su ostale sačuvane od mnogobrojnih pustošenja. Takva sudbina je zadesila i najveći broj bogoslužbenih predmeta. U manastirskoj arhivi nalazi se Četvorojevanđelje, zvano Gundulićevo, u izdanju Trajana Gundulića, koje je štampano 1552. godine kao prva knjiga prve beogradske štamparije te godine.
 
  Manastir Preobraženje

  Manastir Preobraženje danas se nalazi sa desne strane Zapadne Morave, na severnim obroncima Ovčara. Naspram manastira, preko reke, smeštena je železnička stanica u Ovčar Banji, gde se nekada nalazio manastir, ispod litica Kablara.
  Prvi pomen manastira Preobraženja u pisanim izvorima vezan je za 1525. godinu. Stari manastir je porušen, odobrenjem vladike žičkog Save, kako bi se izgradila železnička pruga prema Užicu.
  Episkop Nikolaj Velimirović je 1938. godine pokrenuo inicijativu za izgradnju novog manastira. Sada je to građevina kvadratne osnove sa plitkom oltarskom apsidom. Unutrašnjost crkve nije oslikana freskama, osim kupole i oltarskog dela.
  U ovom manastiru život je organizovan po svetogorskom pravilu, što znači da nema ni parohiju, ni imovinu, već mu je uloga misionarska. Manastirska slava je Preobraženje Gospodnje, 19. avgust.