Broj 52
Početna > Lepi i zdravi > HRONIČAN UMOR

BOLEST MODERNOG DOBA

HRONIČAN UMOR

Sindrom hroničnog umora je poremećaj koji datira još iz 19. veka. Naime, već tada se za grupu ovakvih simptoma upotrebljavao izraz nervna iscrpljenost. U poslednje vreme se, međutim, sve više govori o biološkim uzrocima tog poremećaja

Smatra se da osim mogućih infektivnih uzroka, razvoj bolesti podstiču i poremećaji kao što su depresije ili psihosomatski poremećaji, endokrinološke bolesti, metabolički poremećaji, a posebno stres i trauma.

Stres može da izazove procese u mozgu, koji će za godinu dana rezultirati simptomima hroničnog umora.

Kako prepoznati sindrom
Umor za koji nije utvrđen nikakav poznati uzrok, a traje više od šest meseci i ometa normalne aktivnosti, može se svrstati u sindrom hroničnog umora.
Simptomi bolesti se obično javljaju naglo, nakon prehlade ili nekog stresnijeg događaja u životu kao što je selidba, promena radnog mesta, saobraćajne nesreće...
Umor je karakterističan, neobjašnjiv i stalan, sa fizičkom i psihičkom iscrpljenošću, smanjuje dnevne aktivnosti i ne otklanja se odmorom.
Stanje je praćeno opštom malaksalošću. Pacijenti najčešće navode poremećaje sna, odnosno san koji ne „osvežava". Osim toga, česta su buđenja, poteškoće da se zaspi ili prekratko trajanje sna.
Bol je često raširena po celom telu ili je šetajuća. Česti su bolovi u mišićima i u zglobovima bez vidljivog otoka i crvenila, glavobolje, bolni limfni čvorovi i grlo.
Neurološke manifestacije kao što su konfuznost, zaboravnost, mentalni umor, loša koncentracija i kratkotrajno pamćenje, dezorijentacija, opažajni i senzorni poremećaji.

Postavljanje dijagnoze
Na osnovu fizikalnog pregleda i podataka koje pacijent iznese, lekar bi prvo trebalo da isključi moguće poznate uzroke tih simptoma. Britanski Nacionalni institut za zdravlje izdao je 2007. godine smernice u kojima osobe sa sindromom hroničnog umora zadovoljavaju sledeće kriterijume:
- umor koji je nov i koji se ne može objasniti ni jednim drugim stanjem, a koji rezultira smanjenjem aktivnosti, i umor koji traje duže od 24 sata nakon svakog napora;
- poteškoće spavanja, mišićni i bolovi u zglobovima bez znakova upale, glavobolje, bolni limfni čvorovi koji nisu patološki povećani, upale grla, pogoršanje simptoma nakon psihičkog ili fizičkog napora, opšta malaksalost, mučnina i vrtoglavica...
Umor je prisutan bar četiri meseca kod odraslih ili tri meseca kod dece. Dijagnozu kod dece postavlja pedijatar, dok je kod odraslih to najčešće lekar opšte prakse, iako to može biti i lekar specijalista.

Lečenje
S obzirom na to da je vrlo teško postaviti dijagnozu hroničnog umora i da se on sastoji iz više simptoma, ne postoji magičan lek koji bi delovao na sve simptome istovremeno. Opšta preporuka pacijentima bi bila da naprave novi raspored svojih dnevnih aktivnosti, promene način ishrane, umereno bavljenje telesnim aktivnostima (u skladu sa svojim novonastalim stanjem). Psihijatrijsko ili psihološko savetovanje pacijentima može da pomogne da se nose sa svakodnevnim frustracijama i da ih nauči kako da delotvorno rasporede vreme i energiju.