Broj 245
Početna > Lepi i zdravi > Kako nastaje karijes?

Saveti stručnjaka Bešir Ljušković

Kako nastaje karijes?

Naučna saznanja i dugogodišnja iskustva u stomatologiji pokazuju da dobra i pravilna oralna higijena znatno utiče na smanjenje nastajanja karijesa

Zahvaljujući današnjem načinu života i industrijski prerađenoj mekanoj hrani koja ne zahteva veće angažovanje organa za žvakanje, mnogi ljudi susreću se s brojnim problemima sa zubima i vilicom, počev od uske vilice, nepravilnog položaja zuba, neizniklosti određenog broja zuba, a time i smanjenja njihovog broja i povećanja procenta oboljenja zuba i desni. Postoji veliki broj faktora koji mogu da utiču na nastanak zubnog kvara. U novoj knjizi Kako sačuvati zdrave zube i usta, prof. dr sc. Bešir Ljušković (knjižara Odbrana) navodi i objašnjava najčešće razloge nastanka karijesa, najvećeg neprijatelja naših zuba.

Uticaj oblika i položaja zuba
Oblik i položaj krune zuba mogu znatno uticati na učestalost zubnog kvara, jer ako su oblik i položaj zuba nepovoljni, na njima se lakše nakuplja i teže uklanja dentalni plak. Loš položaj zuba često je uzrok povećanog nastanka karijesa, jer može da stvori uslove za retenciju hrane i plaka koji se teže uklanja.

Loša higijena

Loša i nepravilna higijena usta i zuba utiču na povećanu frekvenciju zubnog karijesa, a ove tvrdnje potkrepljene su u brojnim istraživanjima. Takođe, loša struktura gleđi, njena slaba mineralizacija s defektima u pojedinim delovima predstavljaju pogodna mesta za zubni kvar.

Uticaj pljuvačke
Za održavanje zdravlja usta i zuba najvažnija je optimalna količina izlučene pljuvačke. Kako pljuvačka neprestano natapa i ispira površinu zuba i sluzokožu usta, njena funkcija je vrlo značajna. Kada dođe do smanjenog lučenja pljuvačke ili potpunog prestanka, javlja se karijes. Takođe, nasleđe može da bude jedan od faktora za stvaranje karijesa. Istraživanja su pokazala da nasleđe utiče na pojavu karijesa svega dva odsto, a opšte je poznato da cele porodice mogu imati slično stanje zuba.

Uticaj pola i godina

Iako su istraživanja pokazala da su mlađa deca podložnija nastanku karijesa, poznato je da se on javlja tokom celog života, ali ne kontinuirano. Smatra se da se prva aktivna udarna faza karijesa javlja između pete i osme godine, a druga neposredno posle puberteta, kada dolazi do naglih promena u organizmu. Posle četrdesete godine života stvara se sve veći broj retencionih mesta i novi uslovi za češću pojavu zubnog kvara.

Uticaj trudnoće i dojenja

Od davnina se veruje da se u trudnoći dosta kvare zubi. Naime, dešava se da trudnice zbog drugih problema zanemare oralnu higijenu, što se može odraziti na povećanje broja kvarnih zuba. Poznato je i da trudnice često povraćaju, a tom prilikom želudačna kiselina dospeva u usta, što može da poveća kiselost i utiče na povećanu dekalcifikaciju gleđi i veću frekvenciju zubnog kvara. Na osnovu iznetih činjenica, trudnicama se savetuje pojačana oralna higijena, češće posete zubaru i upotreba zubnih pasta sa fluorom. Takođe, primećena je povećana frekvencija karijesa i kod dojilja. Dečji stomatolozi to objašnjavaju zanemarivanjem higijene usta i zuba majke, koja je često i dugo zauzeta kod deteta, a pomešano s neadekvatnom ishranom, dojilje su osetljive na stvaranje karijesa.

Uticaj opštih oboljenja

Veći broj istraživanja pokazao je da opšta i infektivna oboljenja mogu da budu povezana sa učestalošću karijesa. Na razvoj i formiranje mlečnih zuba najviše utiču oboljenja koja se javljaju u fazi sazrevanja gleđi, a to je u prvoj godini života. Deca između treće i osme godine života najčešće obolevaju od raznih zubnih oboljenja, i to dečaci češće od devojčica. U te bolesti spadaju razna infektivna oboljenja, kao što su male boginje, ovčije boginje, veliki kašalj, česte upale grla i respiratornih oboljenja. Takođe, tu se mogu svrstati i neka endokrina oboljenja kao što su dijabetes i razni hormonski poremećaji.