Broj 217
Početna > Putovanja > Čas istorije na Belom dvoru

Obilazak dvorskog kompleksa na Dedinju

Čas istorije na Belom dvoru

Ukoliko ovih prolećnih krenete u razgledanje Belog dvora, imaćete prilike da zavirite u glamurozne kraljevske odaje, čujete priču o dinastiji Karđorđević, omiljenom Titovom salonu, ali i čuvenom Slobinom kanabetu

Dvorski kompleks dinastije Karađorđevića, smešten na 134 hektara, podignut je po nalogu kralja Aleksandra Karađorđevića, koji se 1922. godine oženio rumunskom princezom Marijom. Kako je kraljevski par najpre živeo u centru Beograda, gde se danas nalazi Predsedništvo Srbije, prema romantičnoj strani istorije, kralj je bio prilično ljubomoran na njenu lepotu, i poželeo je da je skloni od radoznalih očiju i podigne novi dvorski kompleks na najvišoj tački Dedinjskog brda.

Slamnata kuća za prinčeve
Kada se prođe kroz glavnu kapiju dvorskog kompleksa, prolazi se pored male zgrade namenjene jedinici dvorske žandarmerije i zgrade nekadašnje kraljeve garde. U blizini je nesuđeni rekreacioni centar gde je Tito planirao bazene i saune. Zgrada, međutim, nikada nije zaživela kao moderni spa centar i služila je kao neka vrsta skladišta. Na putu do dvora prolazi se pored prvog objekta sagrađenog na kompleksu, Slamnate kuće, gde je kralj Aleksandar dolazio da prenoći dok je nadgledao gradnju kraljevskog dvora.
- Kada je zdanje bilo završeno 1929. godine, kuću je predao svojim sinovima koji su je koristili kao učionicu. Prinčevi su u ovoj kući sticali prva znanja, ali postoje priče da njihovi učitelji nisu smeli da ih ispituju i ocenjuju. Kasnije je kuću poklonio svojoj ženi kraljici Mariji za umetnički atelje.
S leve strane smeštena je zgrada kraljevske kuhinje koja je podignuta zasebno od dvora. Razlog je što kralj Aleksandar nije voleo miris kuhinje i spremanja jela i zato je podigao zgradu isključivo za ovu namenu. Povezana je s dvorom podzemnim tunelima odakle se hrana dopremala na kraljevsku trpezu - priča Ana Radovanović, dvorski vodič umetničkog odeljenja Kraljevskog dvora.

Privatne kraljevske odaje
Posetioci Kraljevskog dvora imaju prilike da vide prijemni hol, čiji su zidovi ukrašeni kopijama fresaka iz srpskih srednjovekovnih manastira. Tu je plavi salon namešten po ugledu na francuske salone 18. veka, velika trpezarija i biblioteka u kojoj se nekada nalazilo 50.000 knjiga, a danas oko 16.000 knjiga. U suterenu su smeštene reprezentativne prostorije opremljene u stilu kremaljskog Teremnog dvorca, sa svodovima i zidovima oslikanim i dekorisanim motivima iz bajke o žar-ptici i motivima iz srpskih narodnih pesama. U okviru privatnih kraljevskih odaja za odmor nalaze se bilijar i bioskopska sala.

Soba šapata
Zanimljiva je „soba šapata", namenjena tajnim razgovorima. U sobi se nalazi fontana i kada je kralj Aleksandar želeo da vodi tajne razgovore, aktivirao bi fontanu koja je stvarala neku vrstu zvučne zavese, tako da svako ko je stajao sa druge strane zida nije mogao ništa da čuje. Tu je i bioskopska sala koja je bila prva na Balkanu kada je filmska umetnost bila još u nastajanju i smatrana je magičnom umetnošću. Posle Drugog svetskog rata, predsednik Tito je takođe često boravio u ovoj sali kao veliki obožavalac sedme umetnosti. Dosta poznatih ličnosti boravilo je u toj prostoriji, britanska kraljica Elizabeta, Hajle Selasije, Gadafi. Tito je, kažu, obožavao vestern filmove sa Džonom Vejnom, i danas se iza galerije nalazi Titova fotelja, gde je sedeo iza svojih gostiju i na taj način posmatrao ne samo film već i njihove reakcije.

Sudbina Belog dvora
Zgrada Belog dvora zidana je po želji kralja Aleksandra i kao rezidencija za njegove sinove Petra, Tomislava i Andreja. Kako je kralj ubijen iste godine u Marseju kada je započeta gradnja, zadatak završetka radova preuzeo je njegov rođak, knez namesnik Pavle, koji se kasnije i uselio u Beli dvor sa porodicom.
U Zlatnom salonu može se videti garnitura poznatija kao Slobino kanabe, gde je Slobodan Milošević primao značajne goste, uključujući i Ričarda Holbruka, koji je doneo vesti o početku bombardovanja 1999. godine. Poznat je i kamin gde je Slobodan Milošević posle 5. oktobra zvanično predao vlast demokratama.

Bledi tragovi petokrake
U dvorskoj biblioteci mogu se videti vredna štampana izdanja, a u svečanoj trpezariji nameštaj u stilu čipendejla.
Na mermernim stubovima danas se mogu zapaziti još samo bledi tragovi zvezde petokrake koja je bila urezana nekim oštrim predmetom posle Drugog svetskog rata.Dvorska crkva

Dvorska crkva
Dvorska crkva je posvećena prvom Isusovom apostolu Andreju Prvozvanom,
krsnoj slavi kraljevske porodice Karađorđevića, povezana je hodnikom sa
kolonadom sa dvorom. Tu se nalazila desna ruka Jovana Krstitelja koja je
kasnije premeštena u Cetinjski manastir.
- Posle Drugog svetskog rata crkva je pretvorena u skladište gde se
čuvao baštenski alat, a neke ikone su i oštećene. Najgori trag se nalazi
u kupoli crkve gde je neko od Titovih ljudi izveo simbolični čin
ubistva Gospoda i pucao je pištoljem u kupolu gde je predstavljen Isus.
Za ugledne goste, poput poslednjeg etiopijskog cara Selasija, crkva je
otvarana za bogosluženja. Po povratku kraljevske porodice 2001. godine, u
crkvi se za velike verske praznike održavaju bogosluženja - kaže Ana
Radovanović, dvorski vodič.

Obilasci dvorskog kompleksa
Vrata Kraljevskog dvora zvanično će biti otvorena za sve posetioce do
31. oktobra u okviru redovnih tura. U saradnji sa Turističkom
organizacijom Beograda svakog vikenda od 11 do 14 časova dvorski
kompleks će biti otvoren za posete.

 

Žaklina Milenković