Broj 165
Početna > Trpeza > Sirtakijem protiv „đavola"

GRČKA KUHINJA

Sirtakijem protiv „đavola"

Kroz istoriju Grčka je u bila prva u mnogim stvarima - prva je uvela demokratiju, razvila filozofsku misao, glorifikovala sport i prva je napisala kuvar. Činjenica da je on napisan 330. godine pre nove ere dodatno govori o značaju koji se na ovim prostorima poklanja hrani

Grčka kuhinja je jedna od najstarijih na području Evrope, počela je da se razvija još u antičko doba kad su kuvari bili popularni gotovo koliko i slavni filozofi. Ipak, Grčka nije odolela invaziji turskih i arapskih jela pa su se ona s vremenom toliko odomaćila na grčkim stolovima. Grci su inače poznati kao hedonisti kada je hrana u pitanju i očekuju pune trpeze različitih mezetluka i jela.

Nezaobilazne masline
Kao i ostale mediteranske zemlje, Grčka obiluje suncem, a blaga sredozemna klima daje mogućnost da se gaji kvalitetno voće i povrće, kao i nezaobilazne masline. Upravo je maslinovo ulje sastojak koji se nalazi u najvećem broju grčkih jela. Od žitarica najviše jedu pšenicu, a najtipičniji predstavnici grčkog povrća su paradajz, patlidžani, tikvice, krompir, razne sorte mahuna, zelene paprike i luk. Grčka kuhinja oslanja se i na upotrebu brojnih vrsta sireva od kojih je najpoznatiji feta sir, ali i na masline, tikvice, jogurt, vino, lišće vinove loze, med...

Musaka i baklava
Grci su poznati i po obilnom korišćenju začina svim jelima, slatkim i slanim. Kada je reč o mesu, podneblje je odigralo veliku ulogu pa se zbog nedostatka povoljnih terena mnogo češće uzgajaju ovce i koze nego ostala vrsta stoke. To za posledicu ima ređu upotrebu govedine i teletine, ali Grci taj nedostatak kompenzuju ribom. Ne sme da se zaboravi i doprinos turske kulinarske tradicije u vidu musake, baklave, pilava i ćufti... Neka od ovih jela u Grčku su stigla pravo iz turske kuhinje, a neka su pripadala arapskom i persijskom kulinarstvu pa su turskim posredstvom došla u Grčku.

Obrok uz uzo
Grci svaki obrok započinju aperitivom, i to najčešće rakijom začinjenom anisom koja se zove uzo i ima osamdesetpostotni udeo alkohola. Rakija cipuro je slično piće, ali s još većim procentom alkohola, i uglavnom je kućne proizvodnje. Nakon aperitiva slede predjela koje Grci prosto obožavaju. Grčki bog vina Dionis pokazao je Grcima tajnu uzgoja vinove loze i proizvodnje vina, a oni svoja znanja prenose već generacijama s kolena na koleno. Najstarije je „recina" i pojavilo se pre 3.000 godina.

Ples za bolje varenje
Tipičan grčki obrok zna da potraje i po nekoliko sati, nakon čega nastupa čuveni sirtaki - grčki ples. Grci veruju da ih taj ples oslobađa od „đavola" - kako oni znaju da nazivaju osećaj nakon dobrog jela. Predjela se u Grčkoj drugačije zovu i meze, a obavezno idu uz alkoholna pića. Neka od najpoznatijih grčkih predjela su: burekakija - male mesne pite koje potiču sa Krita, tiganita - razne vrste povrća poput tikvica ili patlidžana pohovane u smesi od jaja, kao i dolmade - sarmice od vinove loze punjene pirinčem i drugim povrćem. Tu je i horijatiki - poznata grčka salata s maslinama, feta sirom, povrćem i klasičnim dresingom na bazi maslinovog ulja, ali i tzatziki - sos od jogurta s dodatkom krastavaca i belog luka koji se jede uz pita hleb.

Suvlaki i tzatziki
Većina glavnih jela je isključivo na bazi povrća. Musaka je jelo koje se kod nas odomaćilo, a pravi se od mesa i krompira. Patisio je, kao što sam naziv govori, pasta s dodatkom mlevenog mesa i bešamel sosa. Keftedes je isto što i kod nas ćufte, suvlaki je jagnjetina naseckana na kockice i pripremljena na roštilju koja se jede s tzatzikijem, hlebom i povrćem, a mnogima omiljeni giros je zapravo jagnjetina na ražnju koja se slaže sa gotovo svim sosovima. Grčki deserti su kalorične poslastice prepune orašastih plodova, začina, meda i slatkih preliva. Najpoznatija je svakako grčka baklava, ali i ušećereni bademi (kufeta), prženo testo sa medom i cimetom (lukumades), ali i brojni slatkiši na bazi maslinovog ulja.