Broj 125
Početna > Putovanja > VULKANSKA LEPOTICA

Planina Rudnik

VULKANSKA LEPOTICA

U prošlosti trgovački i rudarski centar države i kovnica novca, davne 1922. godine Rudnik je proglašen za vazdušnu banju, a danas je sve privlačniji za odmor i uživanje

Iako je od davnina poznat kao vazdušna banja, Rudnik, najviša planina Šumadije, i danas je zanemarena i pomalo zaboravljena. Varošica Rudnik je od Beograda udaljena 120 kilometara, a od prometne Ibarske magistrale svega tri kilometra.
  Davne 1922. godine, planina Rudnik je proglašena za vazdušnu banju. Prošlost istoimenog naselja seže još u vreme Ilira i Kelta, koji su se posebno zanimali za rudu i eksploatisanje rudnog blaga planine. Istina, nema pisanih podataka kako su u svoje vreme Kelti i Iliri zvali ovo naselje. Doktor Rastislav Marić je pokušao da naziv odredi kao Skordis, na osnovu imena keltskog plemena Skordiska, koje je u starom veku dugo naseljavalo oblast Gornje Mezije (severne Srbije).
  U prvom veku nove ere do Rudnika su stigli i Rimljani. Pored samih rudarskih okana na jugozapadnoj strani planine Rudnika, nađena je kamena ploča iz rimskog doba na kojoj je pisalo:
  „Imperator, Cezar, Lucije, Septimije Sever, Istrajni, Uzvišeni, obnovi hram Majke Zemlje, staranjem Kasija Ligurinca, carskog namesnika. Na molbu kolonista Publija Fundanietiheta i Publija Elija Mukanija." U neposrednoj blizini bio je hram boginje Majke zemlje u kome su se rudari molili za spas od opasnosti pre ulaska u jamu. Ovaj hram je bio porušen pa ga je rimski car Septimije Sever obnovio i ostavio ovaj natpis na ulazu.
 
  Za vreme vladavine kralja Dragutina u ovoj varošici bila je kovnica novca. Kasnije, za vreme despota Stefana Lazarevića i Đurđa Brankovića, ovo je bio istaknuti trgovački i rudarski centar države. Nije ni čudo jer Rudnik i danas krije pravo bogatstvo plemenite rude. Đurađ Branković je na Rudniku gradio dvorce. Prema predanju, utvrđenje na vrhu Ostrvica na Rudniku gradila je Irina, koja je u narodu poznata kao prokleta Jerina. Na ovom mestu je Jerina i sahranjena. Za rudnički kraj vezani su mnogi poznati ljudi. Narod ovog kraja još uvek se rado seća i pominje čelnika Radiča Postupovića, ktitora manastira Vraćevšnice. Lepota Rudnika je u šumama i proplancima, vidicima i uskim šumskim stazama. Oni koji jednom posete ovu planinu uvek joj se rado vraćaju jer pruža brojne mogućnosti odmora i rekreacije.
 
  Turistička ponuda
  Glavni posetioci Rudnika poslednjih decenija bili su mališani i školarci, zbog organizovanih dolazaka vrtića i škola. Ali, poslednjih godina sve više odraslih otkriva čarobnu lepotu ovog kraja. Hotelijeri i ostali turistički radnici polako počinju da proširuju svoju ponudu - hotel „Neda Zamid", koji je otvorio najpre objekat sa svega desetak ležajeva, danas već može da se pohvali kapacitetima za 120 gostiju. U turističkoj ponudi je i „Šumska kuća" koja posluje u okviru JP „Srbijašume". Okružena stablima bukve i bora, na jednom brežuljku iznad varošice, ova Kuća predstavlja idealno mesto za odmor bez buke i gužve. Pravom odmoru doprinosi i smeštajni kapacitet, budući da u Šumskoj kući može da noći svega desetak gostiju. Kuvari su odlični, a na meniju su pretežno rudničko-takovski specijaliteti.
  Starosedeoci Rudnika takođe počinju da prepoznaju šansu koju im nudi razvoj turizma u ovom kraju. Sobe i vikendice trenutno izdaje petnaestak porodica. Hranu možete i sami pripremati, jer su u blizini pijaca i brojne prodavnice. Kuće su smeštene u živopisnim krajolicima, a svi koji žele da istraže ovaj deo Srbije informacije mogu da dobiju u Turističkoj organizaciji opštine Gornji Milanovac. Davne 1884. godine iz pera Vladimira Karića ostalo je zapisano: „Na Rudniku u gustim i jedva prohodnim šumama ovog malenog kruga bilo je ogromno slagalište buntovničkog duha i ognja, kojim se upali turska carevina i vaskrse današnja Srbija."

  Manastiri
  Manastir Blagoveštenje nalazi se sedam kilometara zapadno od Stragara, u srcu rudničke planine, na 429 metara nadmorske visine. Podignut je u 14. veku, a obnovljen 1795. godine. U dolini Banjske reke je manastir Voljavča, četiri kilometra jugoistočno od Stragara, u u šumovitom predelu, a podignut je oko 1530. godine.
  Manastir Sv. Nikole - Nikolje, tri kilometra od Donje Šatornje, u dolini Nikoljske reke, sazidan je u vreme vladavine despota Stefana 1425. godine.
  Na južnoj strani planine, četiri i po kilometra od sela Vraćevšnice, od puta Gornji Milanovac - Kragujevac, nalazi se manastir Vraćevšnica. Podignut je 1431. godine ktitorstvom Radiča Postupovića, velikog čelnika, obnovljen i živopisan 1737. godine.
  Crkva Petkovica je u dolini reke Srebrnice, pod samim Rudnikom, i građena je u tradiciji raške škole.
  U selu Ramaće je manastir Kumanica. Po nekim predanjima, potiče iz doba vladavine cara Dušana, živopis je dobrim delom pokriven malterom i najstariji je u Šumadiji.

  Staze zdravlja i vidikovci
  Na Rudniku su već sagrađeni sportski tereni, staze zdravlja, vidikovci, bazeni... Za one koji vole da šetnjama „sami otkrivaju kraj" ima dosta toga što mogu da vide. Sedam kilometara od varošice je vrh Ostrvica, strma vulkanska kupa koja se završava zidinama srednjovekovnog grada. Tu su i manastiri Vraćevšnica, Voljavča i Nikolje, a ljubitelji istorije će svakako obići i ostatke nekadašnje katoličke crkve potom pretvorene u džamiju, u narodu poznate pod nazivom Misa.
  Uz sve to valja dodati i tradicionalnu gostoprimljivost Rudničana. I kažu, ko jednom upozna Rudnik, uvek mu se vraća. A da li je zaista tako, valjalo bi proveriti. Već tokom prvog slobodnog vikenda.