Broj 120
Početna > Putovanja > TAMO GDE SE PRIRODA GLEDA

Vlasinsko jezero

TAMO GDE SE PRIRODA GLEDA

Najveće veštačko jezero u Srbiji, u jugoistočnom delu zemlje, pleni svojim prirodnim lepotama, pejzažima i jedinstvenim plutajućim ostrvima

Bez obzira na to što vožnja od četiri i po do pet sati autobusom poprilično umori, pogotovo deonica dubokog kanjona rečice Vrele, prizor koji vas na samom vrhu Vlasine dočeka vredi truda.
  Planinski plato prosečne nadmorske visine od 1.200 do 1.300 metara nalazi se na području jugoistočne Srbije, u blizini granice sa Bugarskom. Pod Vlasinom se ne podrazumeva samo jezero već i visoravan, selo u opštini Surdulica i reka, a sve to zajedno predstavlja idealno mesto za ljubitelje netaknute prirode. Vlasinsko jezero i okolinu odlikuju atraktivni i specifični pejzaži. Prelepo vodeno ogledalo okružuje blagotalasasto pobrđe, razuđena obala, vlažne livade i tresave, dolina reke Vlasine... Dva veća ostrva i više uzanih i izduženih poluostrva sa brojnim livadama i brezovim šumarcima daju ovom kraju jedinstven i prepoznatljiv izgled. Akumulacija jezera nastala je izgradnjom brane 1949. godine na izvorišnom delu reke Vlasine, na mestu postojeće tresave čije su dve trećine potopljene. Dok se plovi jezerom, fascinira fenomen „plutajućih" ostrva, prirodni fenomen za čije je stvaranje potrebno više od 5.000 godina.
 
  Jedinstvena plutajuća ostrva
  Posebnu dimenziju našoj maloj avanturi dao je jedan od boljih poznavalaca Vlasine, gospodin Nikola Grgur. Nekadašnji pi-ar opštine Vranje, postao je u bukvalnom smislu te reči čuvar prirodnog blaga Vlasine - njenog biljnog i životinjskog sveta. Iako penzioner, čika Grga odoleva i kiši i vetru i suncu i uvek je rad da svoje znanje prenese znatiželjnim gostima koji svakodnevno pristižu iz drugih krajeva.
  - Plutajuća ili ploveća jezerska ostrva stvarno svakog ostavljaju bez daha. Iako su dosadašnja nastala odvajanjem tresetnog sloja sa dna jezera, proces pojavljivanja novih ostrvaca na površini i dalje traje. Najveća su Stratorija i Dugi Del - objašnjava čika Grga, i dodaje - Zanimljivo je da smo nekim ostrvima dali ime po karakterističnom obliku i veličini, pa se tako jedno zove po čuvenom kitu Mobi Diku.
  Iako bogata i raznovrsna, vegetacija ovog područja je dugo pod negativnim uticajem. Pretpostavlja se da su se nekad na vlasinskim padinama razvijale moćne četinarske šume, koje su uništene, što je pogodovalo širenju bukovih šuma koje su kasnije pretvorene u pašnjake. Danas su nekadašnje livade osvojile bele breze, koje meštani zovu metlika. Iako ih Vlasinci smatraju korovom, breze ponosno krase okoliš i prijaju očima. Dok se penje ka vrhovima planinskih venaca Gramade, Čemernika, Milevske planine, može se uočiti prava mala riznica lekovitog bilja, a beru se i borovnice, maline, divlje jagode. Vode, izvora i potočića ima na sve strane, a poznavaoci flore mogu primetiti retke i ugrožene tresavske biljke, kojima je specifično vlažno područje jedino stanište.
  - Čuli ste verovatno za rosulju. Radi se o jednoj veoma karakterističnoj biljki-mesožderki, koja se može naći u ovom okruženju. Kada je pogledate, izgleda tako jadno i sićušno, a žrtvu opija i kasnije se hrani njom - priča čika Grga.
 
  Vrabac sa Vlasine
  Rosulja je višegodišnja zeljasta biljka, koja nedostatak soli azota i fosfora u zemlji nadoknađuje lovljenjem sitnih zglavkara. Takav tip ishrane je redak u biljnom svetu. Brojne livadske tresave, potoci, jezero, bukove i brezove šume od davnina su stanište za oko 120 vrsta ptica, pa tako Vlasina ima svog vrapca, sivu čaplju, rodu i patku gluvaru. Najpoznatiji vesnik proleća svakako je prelepi mezijski šafran, koji uspeva samo u ovom kraju i cveta krajem aprila. Takođe, treba reći da je ovo područje pravi raj za gljivare. Različitih jestivih gljiva ima gde god da se okrenete. Zbog povoljnih prirodnih uslova, na Vlasini je utočište i stanište pronašlo mnogo sisara, a registrovano je više od 27 vrsta, među kojima je najviše bubojeda kao što su šumska, vodena, močvarna i vrtna rovčica, jež i krtica. Riđa voluharica, tekunica, veverica i vidra samo su neke od vrsta koje su zaštićene kao prirodne retkosti. Lovnu divljač ovde predstavljaju sve vrste papkara - jelen, srna, divlja svinja...
  Zdrava sredina, brojni čisti vodotoci, vidikovci i potencijali jezera čine Vlasinu atraktivnim turističkim mestom. Raspolaže brojnim mogućnostima za razvoj sportsko-rekreativnog, zdravstvenog, izletničkog, seoskog, lovnog i ribolovnog turizma. U neposrednoj blizini samog jezera nalaze se tri naselja: Vlasina Rid, Vlasina Stojkovićeva i Vlasina Okruglica. Razvoj ovog područja umnogome potpomažu postojeći hoteli, restorani, sportska igrališta i kamp naselja.

  Spomenik prirode
  Stablo zlatne bukve, u narodu poznate kao žuta bukva, staro oko 250 godina nalazi se na nadmorskoj visini od 1300 metara. Kao redak dendrološki fenomen jedinstven u Srbiji, a prva ovog tipa otkrivena na Starom kontinentu, proučavana je još krajem 19. veka, a kao spomenik prirode zaštićena je 1965. godine.

  Prirodno dobro
  Područje Vlasinskog jezera sa širim okruženjem zaštićeno je krajem 2005. godine kao predeo izuzetnih odlika „Vlasina" i kategorisano kao prirodno dobro od izuzetnog značaja za našu zemlju. Granica zaštite predela obuhvata površinu od oko 127 kvadratnih kilometara (12.741 hektara), prostirući se većim delom na teritoriji opštine Surdulica, i manjim na opštini Crna Trava.